• DNI GRODZISKA
    DNI GRODZISKA
  • DOŻYNKI
    DOŻYNKI
  • ZESPÓŁ REGIONALNY
    ZESPÓŁ REGIONALNY "GRODZISZCZOKI"
  • GRODZISKIE KAPELE
    GRODZISKIE KAPELE
  • ZESPÓŁ ŚPIEWACZO-OBRZĘDOWY
    ZESPÓŁ ŚPIEWACZO-OBRZĘDOWY "LESZCZYNKA"
  • ZESPÓŁ ŚPIEWACZY
    ZESPÓŁ ŚPIEWACZY "WIOLA"
  • ORKIESTRA DĘTA Z GRODZISKA DOLNEGO
    ORKIESTRA DĘTA Z GRODZISKA DOLNEGO
  • ZESPÓŁ TANECZNY
    ZESPÓŁ TANECZNY "KRASNOLUDKI"
  • ZESPÓŁ TANECZNY
    ZESPÓŁ TANECZNY "MAŁE GRODZISZCZOKI"
  • ZAJĘCIA PLASTYCZNE I RĘKODZIELNICZE
    ZAJĘCIA PLASTYCZNE I RĘKODZIELNICZE
  • ZAJĘCIA WOKALNO- INSTRUMENTALNE
    ZAJĘCIA WOKALNO- INSTRUMENTALNE
  • OŚRODEK KULTURY
    OŚRODEK KULTURY

Orkiestra Dęta z Grodziska Dolnego

   Jednym z najstarszych zespołów amatorskich działających w Grodzisku jest Orkiestra Dęta. Początki jej działalności sięgają roku 1910, kiedy to po raz pierwszy w dniu 27 marca 1910r. w czasie uroczystości wielkanocnych na mszy św. zagrano publicznie pieśni kościelne, wywołując tym samym niezwykłą sensację wśród zgromadzonych wiernych.

 

Historia Orkiestry Dętej to dzieje kilku pokoleń Grodziszczan, ale to również dzieje wydarzeń wielkich o wymiarze narodowym i mniejszych odnoszących się wyłącznie do naszej lokalnej społeczności.

 

Historię zespołu tworzą ludzie i fakty. Ludziom, którzy pracowali nad powołaniem do życia orkiestry przyświecała nieodmiennie pozytywistyczna zasada: ,,Przez kulturę do wolności”.

 

Inspiracja niesienia kultury i oświaty na zapadłej wsi powstała już przed I wojną światową ,,pod płaszczykiem” legalnej organizacji niepodległościowej – Drużyny Bartoszowej, w łonie której zrodziła się myśl utworzenia orkiestry. Zrealizował ją syn chłopa – student wówczas – Stanisław Kulpa. Od tamtej chwili minął już niemal wiek. W ponad 100-letniej historii Orkiestry zapisały się w dużej mierze dzieje jej członków, historia Grodziska, jego obyczajowość i tradycje, co znalazło wyraz w kronice zespołu.

 

         Piękne, często trudne, ale wzniosłe wydarzenia i inicjatywy w najdrobniejszych szczegółach zebrał i udokumentował nieżyjący już dziś rodak z Grodziska Dolnego, członek zespołu, rzetelny i światły kronikarz Stanisław Wnęk, który ocalił od zapomnienia wszystkie szczegóły od zarania orkiestry do 1977 roku. Godnym jego kontynuatorem był do roku 2000 Wincenty Pażyra, członek zespołu, który swój talent plastyczny i kronikarską pasję poświęcił dokumentowaniu działalności orkiestry jako swoiste zadośćuczynienie kolegom.

 

         Z kronikarskich danych wynika, że w roku 1909 wspomniany Stanisław Kulpa zyskując sobie kilku młodych kolegów, przy pomocy prawdziwego społecznika doktora Bolesława Trynieckiego oraz swego kolegi Profesora Franciszka Leji – ówczesnego absolwenta Uniwersytetu Warszawskiego, a także Hanasa – „muzykanta” z gimnazjalnej orkiestry w Jarosławiu, przystąpił do organizowania Orkiestry Dętej. Przedsięwzięcie w tym czasie nie do uwierzenia udało się i 12-stu młodych entuzjastów muzyki rozpoczęło pracę.

 

         Zaczęto od zbierania funduszy na kupno instrumentów z opodatkowania się, datków doktora Trynieckiego, Franciszka Leji oraz potajemnej zbiórki od znanych wówczas osobistości. Zebrano ogółem 1.350 koron. Właśnie za tę sumę, resztę na spłaty, przywieziono z Fabryki Instrumentów Muzycznych Niewczyka we Lwowie 16 instrumentów, z którymi niektórzy spotkali się po raz pierwszy w życiu.

 

Tak więc na czele ze Stanisławem Kulpą – pionierem Orkiestry Dętej w Grodzisku – rozpoczął pracę zespół w składzie:

 

-       z Grodziska Górnego: Kulpa Michał (najstarszy), Urban Franciszek, Kot Antoni, Pytel Stanisław, Kulpa Józef (brat założyciela)

 

-       z Grodziska Dolnego: Bielecki Michał, Chmura Józef, Rydzik Ludwik, Kot Franciszek, Moszkowicz Ludwik i Król Franciszek z Bud.

 

Po sporządzeniu pieczęci z napisem „Orkiestra Włościańska” przystąpiono do pracy. Trudności na początku były ogromne. Poza wewnątrzorganizacyjnymi, jak – nauka grania, brak lokalu, brak materiału nutowego, opału, gotówki – trzeba było jeszcze przełamać przesądy i uprzedzenia starszego pokolenia. Jedynie nauczycielstwo i znikoma część społeczeństwa wsi „poszła na rękę” orkiestrze i na szczęście miejscowe władze austriackie patrzyły na to przez palce.

 

Pierwsze występy publiczne to rok 1910. Na równi z muzyką szła w tym zespole praca oświatowa przez organizowanie odczytów, prenumerowanie czasopism i pierwszych w Grodzisku występów teatralnych. Utworami, które zaczęto ćwiczyć i grać były: hymn: „Jeszcze Polska nie zginęła”, krakowiak: „Bartoszu, Bartoszu”, chorał Kornela Ujejskiego: „Z dymem pożarów”, „Marsz sokołów”, „Tysiąc walecznych”, a także pieśni do mszy świętej.

 

         W roku 1910, 3 Maja po mszy św. uformował się pochód, w którym uczestniczyła również orkiestra i wszyscy udali się na tzw. „Skotnik” w celu postawienia uprzednio przygotowanego Krzyża Grunwaldzkiego w 500-tną rocznicę Bitwy pod Grunwaldem. Była to wielka polityczna manifestacja, ale obecni przy tym żandarmi austriaccy nie rozumieli głębokiej treści obchodu tego wydarzenia. Orkiestra grała wówczas najpierw hymn państwowy, następnie „Z dymem pożarów”. W tym też roku orkiestra weszła w całości w skład ówczesnej patriotycznej organizacji „Drużyny Bartoszowej”, której komendantem został Jan Mach z Grodziska Górnego.

 

         Od tej pory zespół rozwijał się intensywnie z każdym rokiem zyskując sobie przyjaciół i nowych członków. W roku 1912 wstąpił do orkiestry jej późniejszy dyrygent Ludwik Gajewski. W chwili, gdy orkiestra stanęła już na dobrym poziomie wybuchła I wojna światowa. Prawie wszyscy jej członkowie zostali zmobilizowani, a instrumenty zostały starannie ukryte. Faktem jest więc, że zarówno ludzie, jak i instrumenty przeżywają swoje tułacze, wojenne losy.

 

         Ale przyszła też wreszcie upragniona niepodległość! Cały naród przeżywał ogromny entuzjazm! – spełniły się marzenia kilku pokoleń o wolnej Polsce – wyśpiewane w pieśni. Dzień 11 listopada był zawsze i pozostanie dla milionów Polaków dniem szczególnym i ważnym, jak ważną jest niepodległość!

 

         W roku 1922 Stanisław Kulpa reaktywował zespół z tym samym składem członków, odnalazły się też instrumenty. Zaczęła się praca z zespołem w niepodległej Polsce. Dominował repertuar legionowy i niepodległościowy, zwłaszcza, gdy do zespołu powrócili dawni członkowie, którzy zdobyli bogate doświadczenie i wiedzę muzyczną w orkiestrach wojskowych. Zespół nabierał coraz większego rozmachu, przybywało ochotników i prawdziwych miłośników muzyki. Nastąpiły lata bogate w liczne wyjazdy i zamiejscowe koncerty orkiestry.

 

         Naród nasz przeżył wiele w swojej historii. Po krótkim okresie względnego spokoju nastał koszmar II wojny światowej, potem znowuż radość wolności, niesłuszne posądzenia, więzienia i terror stalinowski, a po nim lata optymizmu i nadziei, ale też coraz częściej zwątpienia w Polsce Ludowej.

 

         Znowu przyszło Polakom zmagać się o suwerenność i poszerzać, budować na nowo pojęcie niepodległości. Były radosne sierpnie i smutne grudnie. Naród stawał się coraz bardziej odważny w domaganiu się swoich praw, o czym z taką siłą przypominał nam niezwykły przywódca Papież Polak – Jan Paweł II. Były kolejno zwycięstwa i klęski. Trudne były i są polskie drogi dziejowe. Najpierw dzielili nas zaborcy, potem podzieliliśmy się sami. Początkowo na zwolenników różnych orientacji politycznych, później na partyjnych i bezpartyjnych, czyli lepszych i gorszych. Zamieniliśmy polskie rocznice na obce naszej historii, daliśmy się sprofanować.

 

         Orkiestra Dęta towarzyszyła swą obecnością i repertuarem tym wydarzeniom. Jednak obok programów okolicznościowych, stałe miejsce w repertuarze zespołu stanowiły kolędy, „Jasełka”, „Ostatki”, utwory wielkanocne, rocznice grunwaldzkie, utwory patriotyczne i religijne bliskie naszej tradycji kulturowej i obyczajowej.

 

         Pomimo, że orkiestra przeżywała swoje wzloty i upadki, zawsze miała wielu oddanych zapaleńców, przyjaciół i sponsorów, zarówno osoby prywatne, jak i instytucje. Wspomnijmy choćby niektórych, a więc wymieniony już mecenas – Stanisław Kulpa, profesor Franciszek Leja, państwo Trynieccy, Profesor Józef Wraga, Antoni Mach, Towarzystwo Szkoły Ludowej, zarządy powiatowych i ochotniczych straży pożarnych wraz z ich komendantami, Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”, gromadzkie i powiatowe rady narodowe, Wojewódzki Zarząd Orkiestr i Chórów, Wojewódzki Wydział Kultury w Rzeszowie i inni.

 

         Nie byłoby sukcesów tego zespołu, gdyby nie jego oddani dyrygenci, począwszy od założyciela – Stanisława Kulpy, od którego funkcję tę przejmowali kolejno: Ludwik Gajewski, Walenty Majkut, Antoni Mach, Józef Wraga, Feliks Markocki, Stanisław Kulpa, Stanisław Czerwonka, Marek Chudzik i Jakub Magoń, który od roku 2008 zapisuje najnowszą kartę w jego historii.

 

         Barwne i bogate są 110-letnie dzieje tej szczególnej wspólnoty i jej członków. Na trwałe zapisały się w niej nazwiska wspaniałych postaci, nieubłagalny czas zabiera jednych, przychodzą inni. Zawiązuje się niezwykła więź pokoleniowa, przyjaźń i ludzka solidarność wiodą prym w zaczarowanym świecie muzyki.

 

         A mówiąc o muzyce i muzykowaniu należy jeszcze przypomnieć kilka znaczących faktów z działalności zespołu. Nie sposób nie wspomnieć tutaj występów i koncertów orkiestry dętej, które będą zawsze powodem do dumy i radości: koncerty w czasie pobytów Ojca Św. Jana Pawła II w Ojczyźnie. W 1997 roku orkiestra otrzymała dyplom z rąk Ministra Kultury i Sztuki „Za zasługi w upowszechnianiu kultury muzycznej”, a także wzięła w tym dniu udział w koncercie, który był jednocześnie próbą ustanowienia Rekordu Guinessa w kategorii Największej Orkiestry Strażackiej Świata liczącej 1500 muzyków. W 1998 roku orkiestra zdobyła III miejsce na XVII Przeglądzie Orkiestr Strażackich w Brzózie Królewskiej. W każdym roku orkiestra bierze udział w Podkarpackim Przeglądzie Straży Wielkanocnych. Największym sukcesem orkiestry było zdobycie III miejsca w Międzywojewódzkim Przeglądzie Strażackich Orkiestr Dętych w Busku Zdroju w 1994 roku i III miejsce w VIII Ogólnopolskim Turnieju Orkiestr Dętych w Kolbuszowej w 2003 roku.

 

Były w historii orkiestry chwile radości z powodu większych czy mniejszych osiągnięć i sukcesów na przeglądach i konkursach. Była również niekiedy gorycz porażki, posmak przegranej i świadomość, że można dać z siebie więcej. Jednak największym sukcesem jest to, że orkiestra nadal istnieje, angażuje nowych muzyków, udoskonala swój repertuar, podnosi poziom artystyczny zespołu i ku radości odbiorców uświetnia swoimi występami imprezy gminne, kościelne i patriotyczne.

 

Kalendarium

 

Z dziejów Orkiestry Dętej...

 

27.03.1910r.

-  pierwszy publiczny występ w Grodzisku na Wielkanoc przyjęty jako   data powstania Orkiestry Włościańskiej

1914 – 1922r.

-  przerwa w działalności orkiestry w związku z działaniami wojennymi

1923r.

-  objęcie funkcji kapelmistrza przez Ludwika Gajewskiego

-  I Walne Zebranie Orkiestry Włościańskiej w Grodzisku

-  wybór Zarządu, wejście w struktury Towarzystwa Domu Ludowego

1928r.

-  udział orkiestry w „Zjeździe Grodziszczan”

1932r.

-  wejście orkiestry w skład Ochotniczej Straży Pożarnej w Grodzisku Górnym

1934r.

-  zmiana kapelmistrza - funkcję tę obejmuje Antoni Mach

1935r.

-  obchody 25-lecia Orkiestry Włościańskiej

1937r.

-  przeniesienie siedziby Orkiestry do budynku Towarzystwa Szkoły Ludowej w Grodzisku Miasteczku

1939 –   1944r.

-  przerwa w działalności Orkiestry w związku z działaniami wojennymi

1946r.

-  umiera założyciel Orkiestry dr Stanisław Kulpa-Grodziski

1949r.

-  orkiestra rejestruje się w Związku Samopomocy Chłopskiej

-  I miejsce w Przeglądzie Orkiestr Dętych Województwa Rzeszowskiego

1951r.

-  powrót Ludwika Gajewskiego na funkcję dyrygenta

-  rejestracja w „Zjednoczeniu Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych”

-  I miejsce w Przeglądzie Rejonowym w Przeworsku

-  II miejsce na Przeglądzie Wojewódzkim w Rzeszowie

1952r.

-  udział orkiestry w Dożynkach Centralnych w Krakowie

1956r.

-  patronat nad orkiestrą obejmuje Komenda Powiatowa Straży Pożarnej w Leżajsku

1958r.

-  umiera Zofia Tryniecka - fundatorka Towarzystwa Szkoły Ludowej, przyjaciel orkiestry

1960r.

-  jubileusz 50-lecia orkiestry

-  orkiestra przyjmuje nową nazwę: Amatorski Zespół Orkiestry Dętej „Sygnał” przy OSP w Grodzisku Dolnym.

1970r.

-  udział w dożynkach Polski Płd.-Wsch. w Grodzisku

1976r.

-  wejście Orkiestry Dętej w struktury Gminnego Ośrodka Kultury

-  umiera Antoni Mach - wieloletni dyrygent i prezes orkiestry

1979r.

-  umiera prof. Franciszek Leja - współzałożyciel orkiestry

1980r.

-  III miejsce w Przeglądzie Orkiestr Dętych w Albigowej

1984r.

-  funkcję dyrygenta przejmuje Marek Chudzik

1985r.

-  umiera Stanisław Wnęk, kronikarz i wieloletni członek orkiestry

1985r.

-  obchody 75-lecia Orkiestry Dętej, orkiestra otrzymuje   Złoty Medal za zasługi dla pożarnictwa przyznany przez Prezydium ZOSP

1990r.

-  obchody 80-lecia Orkiestry Dętej

1991r.

-  udział we mszy św. w czasie wizyty Papieża Jana Pawła II w Rzeszowie

1994r.

-  zdobycie III miejsca w Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Busku Zdroju

1995r.

-  nadanie sztandaru orkiestrze przez Zarząd Wojewódzki OSP w Rzeszowie

-  obchody Jubileuszu 85-lecia działalności

1997r.

-  umiera Ludwik Gajewski – wieloletni dyrygent orkiestry

-  udział we mszy św. kanonizacyjnej Jana z Dukli celebrowanej przez Ojca Św. Jana Pawła II (Krosno)

-  orkiestra otrzymuje Certyfikat udziału w próbie ustanowienia Rekordu Guinnessa w konkurencji Koncertu Największej Orkiestry Strażackiej Świata liczącej 1500 muzyków.

1998r.

-  udział w wojewódzkich obchodach Dnia Strażaka w Rzeszowie

-  III miejsce w XVII Przeglądzie Orkiestr Strażackich w Brzózie   Królewskiej

-  udział w II Zjeździe Grodziszczan

-  udział w nadaniu Szkole w Grodzisku Górnym imienia prof. Franciszka   Leji

1999r.

-  umiera prezes orkiestry Stanisław Klin

-  udział orkiestry w Wojewódzkiej Inauguracji Roku Szkolnego 1999/2000 w Grodzisku Dolnym

2000r.

-  koncert podczas prezentacji Panoramy Kulturalnej Powiatu Leżajskiego   w Rzeszowie

-  udział w koncercie zadedykowanym Ojcu Świętemu z okazji 80-lecia Jego urodzin (Wadowice)

-  jubileusz 90-lecia działalności orkiestry

-  udział w nadaniu Szkole Podstawowej w Opaleniskach imienia Witołda   Nowiny-Sawickiego

2001r.

-  umiera Stanisław Czerwonka – były dyrygent orkiestry

-  III miejsce w VI Międzywojewódzkim Turnieju Orkiestr Dętych w   Kolbuszowej

-  udział w nadaniu Szkole w Grodzisku Dolnym imienia Jana Pawła II

2002r.

-  udział w uroczystościach koronacyjnych obrazu Matki Bożej w Bazylice   Ojców Bernardynów w Leżajsku

2003r.

-  III miejsce w VIII Ogólnopolskim Turnieju Orkiestr Dętych w   Kolbuszowej

-  III miejsce w II Turnieju Orkiestr Dętych w Łańcucie

-  III miejsce w III Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Iwoniczu   Zdroju

2005r.

-  koncert w Częstochowie z okazji Ogólnopolskiego Zjazdu Strażaków na Jasnej Górze

-  jubileusz 90-lecia działalności orkiestry

-  nadanie orkiestrze przez Polski Związek Chórów i Orkiestr Złotej Odznaki Honorowej za szczególną działalność organizacyjną i artystyczną w społecznym ruchu muzycznym

2006r.

-  udział w Przeglądzie Pieśni Maryjnej „Znak Nadziei” w Leżajsku

-  koncert podczas Wojewódzkiego Spotkania Strażackiego w Rzeszowie

2007r.

-  koncert w Sanktuarium Matki Bożej w Kalwarii Pacławskiej podczas   Wojewódzkiej Pielgrzymki Strażackiej

-  III miejsce w I Powiatowym Przeglądzie Orkiestr Dętych w Gorzycach

2008r.

-  funkcję dyrygenta obejmuje pan Jakub Magoń

2009r.

-  udział w VI Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Iwoniczu Zdroju

2010r.

-  Koncert Karnawałowy w WDK Rzeszów,

-  pielgrzymka do Częstochowy i koncert na Jasnej Górze,

-  Nagroda Zarządu Województwa Podkarpackiego za całokształt działalności,

-  koncert podczas Kulturalnej Panoramy Gminy Grodzisko Dolne na Rynku w Rzeszowie,

-  nagranie płyty CD „100 Orkiestry Dętej z Grodziska Dolnego”,

-  uroczystości jubileuszowe z okazji 100-lecia istnienia i działalności Orkiestry,

-  pielgrzymka i koncert w Łagiewnikach,

-  wycieczka do Warszawy i koncert w budynku Sejmu RP

2011r.

-  koncerty Orkiestry podczas międzynarodowych zawodów sportowo-pożarniczych oraz   obchodów 150 rocznicy istnienia Straży Pożarnej w Krems w Austrii

-  koncert na imprezie plenerowej VI Jesiennej Giełdzie Ogrodniczej w Boguchwale

2012r.

-  koncert na VII Wojewódzkiej Majówce Pszczelarskiej w Krowicy Samej

-  uświetnienie „Dni Czudca 2012”

-  I miejsce podczas Gali Orkiestr Dętych w Brzózie Królewskiej

-  uczczenie 92-giej rocznicy Bitwy pod Zadwórzem na Ukrainie

2013r.

-  parada i koncert na ulicach Rzeszowa podczas Dnia Samorządu  Terytorialnego

-  II miejsce na XIV Podkarpackiej Paradzie Orkiestr Dętych w Tyczynie

-  II miejsce podczas III edycji Gali Orkiestr Dętych w Brzózie Królewskiej

-  udział w 93-ciej rocznicy Bitwy pod Zadwórzem na Ukrainie

2014r.

-  nagranie płyty CD z kolędami w studiu Radia Rzeszów

2015r.

-  udział w VI Zlocie Chórów i Orkiestr Dętych „W hołdzie Janowi Pawłowi II” w Licheniu

2016r.

- I miejsce w XVII Podkarpackiej Paradzie Orkiestr Dętych w Tyczynie

2017r.

- wyjazd do Lwowa - koncerty w Katedrze Lwowskiej i Pałacu Biskupim

Podkategorie